Talimoon
ODATLAR VA ILM

KUNDALIK ODAT · ILMIY IZOHSALOMATLIK

“Qo‘limni yuvdim!” — Rostdan ham yuvdimi?

Qo‘lning ho‘l bo‘lishi uning toza bo‘lganini anglatmaydi. Bir oddiy savol bolaning kundalik odatini butunlay o‘zgartirishi mumkin.

“Qo‘lingni yuvdingmi?” deb so‘rashdan ham muhimroq savol bor: “Qo‘lingni qanday yuvding?”

TALIMOON tahririyati

Besh yoshli bola onasi yonida qo‘llarini sovunlab, barmoqlari orasini yaxshilab yuvmoqda.
TALIMOON vizualizatsiyasi

Bola tashqaridan keldi. Siz: “Qo‘lingni yuvdingmi?” deb so‘radingiz. “Ha!” degan javob tez keldi.

Lekin ba’zan bu “yuvish” atigi bir necha soniya davom etadi: qo‘l suvga tutiladi, ikki kaft bir-biriga ishqalanadi — tamom.

Muammo shundaki, qo‘lning ho‘l bo‘lishi uning toza bo‘lganini anglatmaydi.

Ko‘zga ko‘rinmaydigan joylar

CDC ma’lumotlariga ko‘ra, mikroblar qo‘lning barcha yuzalarida bo‘lishi mumkin. Shuning uchun faqat kaft bilan cheklanmay, qo‘l usti, barmoqlar oralari va tirnoq atroflarini ham yaxshilab sovunlab ishqalash kerak.

Dhakadagi tajriba nimani ko‘rsatdi?

Bangladeshning Dhaka shahrida onalar ishtirokida o‘tkazilgan randomizatsiyalangan dala tadqiqotida olimlar qo‘llardagi bakteriyalarni yuvishdan oldin va keyin tekshirdi.

Hatto 15 soniya suv bilan ishqalashning o‘zi ham ayrim bakteriyalar miqdorini kamaytirdi. Ammo sovunli suv va oddiy sovun samaraliroq bo‘ldi. Bu bitta muhim farqni ko‘rsatadi: suv qo‘lni ho‘llaydi, sovun va ishqalanish esa kir hamda mikroblarni teridan ajratishga yordam beradi.

Bolaga “yuv” demang — jarayonni o‘rgating

Bolaga uzoq ko‘rsatma berish shart emas. Har safar bir xil ketma-ketlikni qo‘llang: har bir harakatni 3 marta takrorlang yoki butun yuvish jarayonini kamida 20 soniya davom ettiring.

TALIMOONNING 3 BOSQICHLI QOIDASI

  1. 01

    Kaftlar

    Ikki kaftni bir-biriga 3 marta yaxshilab ishqalang.

  2. 02

    Qo‘l usti

    Har ikki qo‘lning ustini navbat bilan 3 martadan tozalang.

  3. 03

    Oralar va tirnoqlar

    Barmoqlarni chalishtirib, oralarini hamda tirnoq atrofini 3 marta ishqalang.

So‘ng qo‘llarni toza oqar suvda yaxshilab chaying va quriting. Ayniqsa hojatxonadan keyin, ovqatdan oldin va tashqaridan kelganda bu ketma-ketlikni birgalikda takrorlang.

“Qo‘lingni yuvdingmi?” emas — “Qo‘lingni qanday yuvding?”

Bu maqola umumiy ma’rifiy maqsadda tayyorlangan. Dalillar va tavsiyalarning to‘liq matni quyidagi manbalarda keltirilgan.

Manbalar

  • “CDC — Handwashing Facts” — Qo‘lning barcha yuzalarini sovunlab, kamida 20 soniya ishqalash bo‘yicha tavsiyalar. Havola
  • Nuhu Amin va hammualliflar, “Microbiological Evaluation of the Efficacy of Soapy Water to Clean Hands: A Randomized, Non-Inferiority Field Trial” · American Journal of Tropical Medicine and Hygiene, 2014 doi:10.4269/ajtmh.13-0475